QSE-serie: tussen druk en bescherming
Wanneer zich een ongeval voordoet, zijn niet alleen de operationele of financiële gevolgen van belang.
Al snel rijst er een andere vraag:
Wie wist het? Wie moest er ingrijpen? Wie was verantwoordelijk?
En vaak, wanneer er geen QSE-traceerbaarheid bestaat waarmee kan worden aangetoond wat er is vastgesteld, besloten en uitgevoerd, is het de QSE-verantwoordelijke die in de schijnwerpers komt te staan. Geen bewijzen, geen documentatie, geen opvolging van de maatregelen: wie draagt de verantwoordelijkheid?
In een context waarin de wettelijke eisen steeds strenger worden en de verwachtingen op het gebied van preventie toenemen, komt hun rol steeds meer onder de aandacht te staan.
Toch wordt er nog steeds weinig aandacht besteed aan de kwestie van hun eigen bescherming.
Het belang van preventie: een verantwoordelijkheid die vaak wordt onderschat
De rol van beveiligingsspecialisten beperkt zich niet tot het toepassen van procedures.
Ze moeten:
- de risico’s in kaart brengen,
- incidenten te voorkomen,
- de teams bewust maken,
- opvolging verzorgen,
- de wettelijke vereisten bijwerken,
- de acties coördineren,
- beslissingen vastleggen,
- en soms waarschuwen voor gevoelige situaties.
Preventie is onzichtbaar en het ontbreken ervan kan gevolgen hebben die we niet altijd op zijn juiste waarde schatten… totdat er op een dag iets gebeurt.
En wanneer zich een incident voordoet, richten alle ogen zich al snel op degenen die verantwoordelijk waren voor de veiligheid, de naleving van de voorschriften of het risicobeheer.
Zelfs wanneer de middelen, de mogelijkheden of de beslissingen niet volledig van hen afhingen.
Rechtsbijstand: is dat voldoende om de QSE-verantwoordelijke te beschermen?
In veel organisaties wordt er graag gesproken over de veiligheid van medewerkers, naleving van regelgeving of risicobeheersing.
Maar wordt er wel genoeg gesproken over de bescherming van de mensen die deze verantwoordelijkheden dagelijks dragen?
Deze kwestie heeft niet alleen betrekking op verzekeringen.
Het betreft ook:
- duidelijkheid over de verantwoordelijkheden,
- de traceerbaarheid van acties,
- het bijhouden van de validaties,
- toegang tot informatie,
- het vastleggen van beslissingen,
- of de daadwerkelijke steun van de organisatie.
Want als het gaat om naleving en preventie, is wat niet gedocumenteerd is al snel moeilijk aan te tonen.
Een veiligheidsbeleid beschermt niet alleen de organisatie. Het moet ook de mensen beschermen die er deel van uitmaken.
Een dergelijke psychologische belasting
Naast de regelgevende en organisatorische aspecten is er ook een meer menselijke kant.
Wanneer zich een ernstig incident voordoet, kunnen QSE-specialisten het volgende ervaren:
- grote druk,
- een gevoel van verantwoordelijkheid,
- mentale vermoeidheid,
- of soms zelfs eenzaamheid.
Hun taak bestaat er juist in te voorkomen dat dergelijke situaties zich voordoen.
En als ze toch voorkomen, kan het moeilijk zijn om niet aan jezelf te twijfelen.
Deze realiteit is nog steeds weinig zichtbaar. Toch maakt ze volledig deel uit van de huidige uitdagingen binnen het vakgebied.
Wanneer QSE-traceerbaarheid ook een vorm van bescherming wordt
❌ In deze context is de structurering van de informatie van groot belang.
Kunnen aantonen:
- dat er een maatregel is genomen,
- dat er een controle is uitgevoerd,
- dat er een eis is meegedeeld,
- dat een risico is beoordeeld,
- of dat een besluit is goedgekeurd,
kan het verschil maken.
Bestuur, QSE-traceerbaarheid en gegevenscentralisatie dienen dus niet alleen om de organisatie te verbeteren.
Ze dragen ook bij aan het veiliger maken van de werkwijzen.
La Siris+ governanceplatform maakt het juist mogelijk om informatie te centraliseren, acties op te volgen en eisen, risico’s en controles aan elkaar te koppelen, terwijl de algehele zichtbaarheid wordt vergroot.
Wat als echte volwassenheid ook zo menselijk was?
Er wordt vaak gesproken over veiligheid op de middelbare school. Naleving. Bestuur.
Maar de volwassenheid van een organisatie laat zich misschien ook afmeten aan haar het vermogen om mensen te ondersteunen die deze verantwoordelijkheden dragen. Deze kwesties kunnen ook op directieniveau aan de orde worden gesteld, met name door ze op te nemen in de managementbeoordeling.
Want achter de dashboards, audits en procedures gaan ook vrouwen en mannen schuil die elke dag hun steentje bijdragen aan de bescherming van organisaties.
Wie beschermt wat... of wie?
En wat als de echte vraag uiteindelijk deze zou zijn:
Beschermen bedrijven degenen die hen beschermen wel echt?