1 investeren om mogelijk 2,2 terug te krijgen.
Zo voorgesteld lijkt de investering best interessant.
En toch gaat het hier noch om een financiële belegging, noch om onroerend goed, noch om een nieuwe technologie.
Het gaat om preventie op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk.
Een internationaal onderzoek onder 300 bedrijven in 15 landen, waaronder Zwitserland, heeft het gemiddelde rendement van preventie geschat op 2,2. Met andere woorden: volgens de verzamelde schattingen zou één munteenheid die in preventie wordt geïnvesteerd, een potentieel rendement van 2,2 eenheden per werknemer per jaar kunnen opleveren.
Maar let op: 1 CHF die je investeert, betekent niet automatisch dat je 2,20 CHF ontvangt.
En juist daar wordt het onderzoek interessant.
Want om dit cijfer te begrijpen, moet je kijken naar waar de waarde van preventie daadwerkelijk wordt gecreëerd.
2,2: wat dit cijfer wel zegt… en wat het niet zegt
Laten we om te beginnen een verleidelijke simplificatie vermijden.
Het onderzoek, dat in 2011 werd gepubliceerd door de’Internationale Vereniging voor Sociale Zekerheid (ISSA), is gebaseerd op interviews met preventiedeskundigen binnen de deelnemende bedrijven. De auteurs geven zelf aan dat het gaat om beoordelingen en schattingen, dat de resultaten niet representatief zijn voor een individueel bedrijf en dat ze niet overgeïnterpreteerd mogen worden.
De beroemde 2,2 is dus een gemiddelde uit het onderzoek, geen rendementsbelofte.
Toch is de steekproef aanzienlijk: er hebben 300 bedrijven uit 15 landen deelgenomen, waaronder Zwitserland, Duitsland, Zweden, Canada, de Verenigde Staten en Australië.
En bovenal stellen de resultaten ons in staat een veel nuttiger vraag te stellen:
Als een bedrijf investeert in preventie, waar kan het dan de vruchten daarvan plukken?
Niet alleen bij ongevallen die niet hebben plaatsgevonden
Dat is waarschijnlijk het eerste voordeel waar men aan denkt.
Een vermeden ongeval betekent mogelijk minder leed, maar ook dat er geen onderbreking of afwezigheid ontstaat en dat diverse kosten niet hoeven te worden gedragen.
Alleen laat het onderzoek van de AISS een veel bredere visie zien.
De ondervraagde bedrijven brengen preventie ook in verband met effecten op verstoringen van het werk, tijdverlies, de motivatie en tevredenheid van de medewerkers, de kwaliteit, innovatie en het imago van het bedrijf.
De kosten die we zien… en die we vergeten
Beschermingsmiddelen hebben een prijs.
Een opleiding kost geld.
De tijd die wordt besteed aan het analyseren van risico’s heeft een prijs.
Deze uitgaven komen ergens voor en zijn relatief eenvoudig te achterhalen.
Maar hoeveel kost:
- een productieonderbreking van twee uur?
- Een ervaren medewerker die afwezig is?
- een team dat zijn activiteiten met spoed moet reorganiseren?
- een achterstand die daarna weer moet worden ingehaald?
- een afwijking die is veroorzaakt in een verslechterde situatie?
- of gewoon tientallen kleine verstoringen die tijd kosten zonder ooit op te duiken onder een kopje met de titel «kosten van het gebrek aan preventie»?
Op dat punt wordt de economische redenering pas echt interessant.
De kosten van preventie zijn duidelijk zichtbaar.
De kosten van het ontbreken van preventie zijn vaak verspreid.
Dat is ook wat ervoor zorgt dat het identificeren en beheersen van risico’s essentiële punten: voordat je beslist waar je gaat beleggen, moet je eerst weten welke risico’s werkelijk de aandacht verdienen.
50 %: nog een cijfer dat onze aandacht verdient
2,2 is niet het enige interessante resultaat van het onderzoek.
Toen de ondervraagde bedrijven werd gevraagd naar het effect van een toename van de investeringen in veiligheid en gezondheid op het werk op hun exploitatiekosten op de lange termijn, 50 % waren van mening dat deze zouden afnemen.
25 % dachten dat ze gelijk zouden blijven en 24 % dachten dat ze zouden stijgen.
Dit resultaat betekent uiteraard niet dat het verhogen van willekeurige uitgaven voor preventie automatisch tot lagere kosten zal leiden.
Hij suggereert daarentegen iets belangrijks:
Preventie kan worden gezien als een hefboom voor betere prestaties, en niet alleen als een noodzakelijke uitgave om aan de voorschriften te voldoen.
Maar meer investeren is niet per se de juiste vraag
Als we zeggen dat preventie waarde kan creëren, zou dat tot een iets te simplistische conclusie kunnen leiden:
Preventie loont, dus laten we er meer geld aan uitgeven.
Maar de echte vraag is eerder:
«Investeren we op gebieden waar dat daadwerkelijk waarde oplevert?»
Wat zijn de belangrijkste risico’s?
Welke maatregelen zijn er genomen?
Welke daarvan zijn daadwerkelijk uitgevoerd?
Wie is hiervoor verantwoordelijk?
Leveren de maatregelen de verwachte resultaten op?
Zijn er nieuwe risico’s ontstaan?
Juist daar komt een veiligheidsbeheersysteem pas echt tot zijn recht.
Preventie wordt beheersbaar wanneer men de risico’s, maatregelen, verantwoordelijkheden, controles en de opvolging daarvan met elkaar kan koppelen.
Wat als de ROI van beveiliging ook een menselijke kant had?
Er is ten slotte iets wat de verhouding van 2,2 moeilijk weergeeft.
In het onderzoek zelf wordt dit al meteen benadrukt: programma’s voor veiligheid en gezondheid op het werk zijn in de eerste plaats bedoeld om arbeidsongevallen en beroepsziekten te voorkomen, waarvan de gevolgen voor de levenskwaliteit niet zomaar financieel kunnen worden gecompenseerd.
Dat is belangrijk.
Want het feit dat preventie economisch voordelig kan zijn, betekent nog niet dat Rendabiliteit is de reden waarom mensen beschermd moeten worden.
Veiligheid is in de eerste plaats een menselijke verantwoordelijkheid en valt onder de verplichtingen van de werkgever.
Maar als het bovendien kan bijdragen aan het verminderen van verstoringen, het besparen van tijd en het ondersteunen van de kwaliteit, de motivatie en de prestaties van de organisatie, dan is de tegenstelling tussen:
«veiligheid»
en
«prestatie»
is misschien het overwegen waard.
1 → 2,2: een cijfer om te onthouden, met de juiste nuance
Nee, uit het onderzoek van de AISS kan niet worden geconcludeerd dat elke frank die in veiligheid wordt geïnvesteerd, levert uw bedrijf 2,20 CHF op.
Het is een oud onderzoek, de resultaten zijn deels gebaseerd op schattingen en de auteurs vragen uitdrukkelijk om deze niet te veel te interpreteren.
Maar zijn resultaten bevatten nog steeds een belangrijke les die zeker de aandacht verdient:
Preventie is niet alleen een kostenpost om ongevallen te voorkomen. Het kan ook waarde creëren voor de organisatie.
En misschien is de vraag die bij de volgende begrotingsbeslissing gesteld moet worden dan ook niet alleen:
«Hoeveel gaat deze preventieve maatregel ons kosten?»
Maar ook:
«Hoeveel zou het ons kosten als we dit niet zouden invoeren?»
Meer informatie
Het onderzoek Rendement van preventie: berekening van de kosten-batenverhouding van investeringen in veiligheid en gezondheid op het werk werd in 2011 gepubliceerd door de Internationale Vereniging voor Sociale Zekerheid (IVSS). Het INRS verwijst er ook naar in zijn documentatieportaal.